Delftse en Luikse jazzverhalen

Smør Jazz

Een boek waarin de Nederlandse jazzgeschiedenis globaal en samenhangend wordt beschreven blijft voorlopig een wensdroom, maar gelukkig wordt op lokaal niveau onvermoeibaar doorgewerkt aan het documenteren van de jazzhistorie op de eigen vierkante meter. De Delftse Stichting SMØR, die sinds 1963 op de bres staat voor de actuele jazz en geïmproviseerde muziek, heeft nu zelfs al een tweede, vermeerderde editie geproduceerd van haar gedenkboek uit 1996.

SMØRREBRØD + is net zo speels samengesteld en vormgegeven als de oorspronkelijke uitgave. De twintig toegevoegde pagina’s maken duidelijk dat SMØR na 1996 onverdroten is doorgegaan met het presenteren van muziek die streeft naar ‘originaliteit, avontuurlijkheid, actualiteit en kwaliteit’, om met de tegenwoordige programmeur Peter van Bergen te spreken. Dat streven wordt aardig waargemaakt, blijkens deze greep uit acht jaar SMØR-concerten: John Tchicai, ICP, Guus Janssen, Franky Douglas, Paul van Kemenade, Bik Bent Braam, Willem Breuker Kollektief, Sun Ra Arkestra, Maarten Altena Ensemble, David Kweksilber, Willem van Manens Contraband, Hans Dulfer.

Toch verkeerde SMØR, blijkens een inlegvel met krantenknipsels, vorig najaar in serieus gevaar door de dreigende stopzetting van de gemeentelijke subsidie. Maar het laatste bericht, van 22 december 2004, meldt dat er weer hoop is. De Delftse wethouder van Cultuur zal zich tot en met 2008 inzetten voor het verstrekken van projectsubsidies.

La Maison du Jazz

In buurland België wordt de lokale jazzgeschiedschrijving soms nog glorieuzer aangepakt. Jean-Pol Schroeder, de conservator van het Maison du Jazz in Luik, publiceerde twintig jaar geleden al zijn Histoire du jazz à Liège de 1900 à 1980 (Editions Labor, Brussel, ISBN 2-8040-0059-1), een gedegen werk van 344 pagina’s.

Meteen daarna begon Schroeder aan een nieuw monnikenwerk, dat nu heeft geresulteerd in de 6-cd-box Histoire(s) du jazz à Liège. Het is een fraai voorbeeld van oral history doorspekt met muziekfragmenten. Tussen 1985 en 2003 heeft Schroeder daarvoor 26 jazzmusici uit het Luikse geïnterviewd, van de in 1994 gestorven altist Jacques Pelzer tot de in 1970 geboren pianist Eric Legnini.

De Luikse jazzhistoricus heeft natuurlijk het voordeel dat zijn stad kan bogen op minstens twee musici van wereldformaat, saxofonist Bobby Jaspar (1926-1963) en gitarist René Thomas (1927-1975). Beiden werden, mede door drugsproblemen, niet oud. Toch wisten zij, eerst in Parijs en later in Amerika, een internationale reputatie op te bouwen. Jaspar werkte met onder anderen Miles Davis en J.J. Johnson; Thomas maakte opnamen met Sonny Rollins en speelde langdurig met Stan Getz. Ook de stemmen van Jaspar en Thomas zijn, afgewisseld door hun muziek, te horen op de cd’s.

Maar Jean-Pol Schroeder heeft zich niet beperkt tot de vedetten van de jaren vijftig en zestig. De jaren twintig (Nouvelle musique, nouvelles pratiques), de jaren dertig (Jazz en smoking) en de oorlogsjaren (Les paradoxes de l’Occupation) komen kleurrijk aan bod, en het overzicht loopt door tot in het nieuwe millennium.

La Maison du Jazz is erin geslaagd het eigen archief op smakelijke wijze toegankelijk te maken voor een geïnteresseerd publiek – een voorbeeld voor alle zusterorganisaties binnen en buiten België.